اوست . جميع صفات أو عين ذات اوست و صفات أشياء از لوازم صفات حقست . آنچه در صقع ربوبى از كمالات و خيرات وجود دارد بنحو اصالت و صرافت و تماميت موجود است . فيض أو وحدانى است و أول موجودى كه قبول فيض از حق أول مينمايد عقل أول است كه بوجهى عين وجود منبسط است و عقل أول واسطهء صدور كثرات از حق است سپس نحوهء صدور كثرات و ملائكهء عقلي و نفسى را از حق أول بيان كرده است . در « اشراق ششم » مبدء وجود را از مذاهب و عقايد جهّال تنزيه نموده است و بيان كرده است كه أكثر مردم حق أول را بوجه اطلاق عبادت نمىنمايند و مصنوعات ذهن و اوهام و اغاليط و تخيّلات خود را عبادت مينمايند و ليكن جميع موجودات حتى عبدهء اصنام حق را از جهتي بحسب قضاء ربّانى و مشيت الهى عبادت مينمايند و دين فطرى و عبادت ذاتي ، در همهء خلايق ثابتست . منشأ اطاعت ، اسم هادي و منشأ عصيان ، اسم مضل است ، حق‌تعالى عباد خود را دوست دارد بلكه منشأ سلاسل وجود حبّ حق بآثار و افعال اوست . ارادهء حق همان ابتهاج و سرور اوست اين مسأله را بر طبق مسلك أهل عرفان تقرير فرموده است . منشأ استكمالات و مبدء حركات جوهريه جواهر صورى و مادي را عشق و شوق بمبادى عاليه دانسته است چون وجود را عين عشق و حبّ و ابتهاج و حيوة ميداند و بيان كرده است كه حيات سارى در جميع بسائط و مركبات است . برخى از مباحث ديگر مربوط بالهيات خاصه را از قبيل كيفيّت دخول شرّ در قضاء الهى و تقرير آنكه شر مقضىّ - بالعرض است در اين قسمت ، بيان شده است . هيولى منبع شرور و حق منبع جميع خيراتست ؛ بر جميع بسائط و مركبات أعم از نبات و جماد و حيوان نفس مدبّرى تعلق گرفته است . براي اثبات اين معنى